Dönerden süte yeni dönem: “Yüzde 100 dana” gidecek, dönerin türü etikete yazılacak

16 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete ile sofrayı doğrudan ilgilendiren iki önemli düzenleme yürürlüğe girdi. Önce Memleket, yeni et tebliğini önceki düzenlemeyle birlikte inceledi: Döner artık yaprak, kıyma veya yaprak-kıyma olarak açıkça belirtilecek; “yüzde 100 dana eti” gibi ifadeler kullanılamayacak; bazı dolgu maddelerine izin verilmeyecek. İçme sütünde ise şeker ve aroma kuralları sıkılaşırken “doğal” ifadesinin kullanılabileceği ürünler sınırlandırıldı. İşletmelere uyum için 31 Mart 2027'ye kadar süre verildi.

ANKARA – ÖNCE MEMLEKET Marketten sucuk alırken, kasaptan kıyma seçerken, restoranda döner yerken ya da çocuğunuza aromalı süt alırken karşılaştığınız bazı ürünler ve etiketler değişiyor. Tarım ve Orman Bakanlığının hazırladığı Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği (2026/15) ile İçme Sütleri Tebliği'ndeki değişiklik (2026/19), 16 Eylül tarihli ve 33372 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Etteki yeni tebliğ, 2019'dan beri yürürlükte bulunan 2018/52 sayılı düzenlemenin yerine geçti. Bakanlık, eski et tebliğini güncelleme gerekçeleri arasında tüketicinin yanıltılmasının ve haksız rekabetin önlenmesini de gösteriyordu. Döner alırken artık adına bakın Yeni sistemin tüketici açısından en görünür değişikliklerinden biri dönerde olacak. Döner; “yaprak döner”, “kıyma döner” ve “yaprak-kıyma döner” olarak ayrılıyor. Yaprak-kıyma dönerde yaprak et oranı en az yüzde 60, kıyma oranı en fazla yüzde 40 olacak. Düzenlemede döner için yağ oranı en fazla yüzde 25, tuz en fazla yüzde 2 ve toplam et proteini en az yüzde 12 olarak belirleniyor. Daha önemlisi, ürünün hangi döner olduğu tüketiciden gizlenemeyecek. “Yaprak”, “kıyma” veya “yaprak-kıyma” ibaresi ürün adıyla aynı renk ve yazı karakterinde gösterilecek. Böylece kıyma ağırlıklı bir ürünün tüketicinin gözünde yaprak döner izlenimi oluşturmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Dönerin içine bunlar giremeyecek Yeni tebliğ yalnızca isimleri değiştirmiyor. Döner üretiminde fıstık ve peynir kullanılamayacak. Süt, yoğurt ve yumurtadan elde edilenler dışında protein kaynakları ile protein hidrolizatı ve protein tozu gibi azot kaynaklarına; nişasta ve soya ürünleri gibi dolgu maddelerine de izin verilmeyecek. Yaprak dönerde diyet lifi de kullanılamayacak. Bu düzenleme tüketici açısından önemli bir ayrım yaratıyor: Dönerin hacmini veya yapısını değiştirebilecek bazı ilave maddelerin kullanım alanı daraltılıyor. Etikette “yüzde 100 dana eti” dönemi kapanıyor Raflarda en fazla dikkat çekecek değişikliklerden biri de ambalajların üzerinde olacak. Tebliğ kapsamındaki ürünlerde, marka dahil olmak üzere “yüzde 100”, “yüzde 100 dana eti”, “yüzde 100 göğüs eti” gibi ifadeler ve bunları çağrıştıran logolar kullanılamayacak. Bu hükmü “ürün artık yüzde 100 dana eti olmayacak” şeklinde yorumlamak yanlış olur. Düzenlenen şey etiketteki ifade ve tüketiciye sunuluş biçimi. Kıymada da bilgi daha görünür hale geliyor. Ambalajlı kıymanın yağ oranı ile kolajen bağ doku proteini/et proteini oranının temel görüş alanında yer alması gerekecek. Köfte ve burger de düzenlemenin içinde Yeni tebliğde burger de açık biçimde düzenlenen ürünlerden biri haline geliyor. Bakanlık, daha taslak aşamasında “burger” tanımının ilk kez tebliğe ekleneceğini açıklamıştı. Kıyma kullanılarak üretilen köfte ve burger gibi hazırlanmış kırmızı et karışımlarında toplam et proteini en az yüzde 10 olacak. Yağ yüzde 25'i, tuz ise yüzde 2'yi aşamayacak. Protein tozu, protein hidrolizatı ve soya ürünleri gibi dolgu maddeleri bu ürünlerde kullanılamayacak. Baharat, ekmek ve galeta unu gibi bileşenlerden gelebilecek nişasta ve bitkisel protein miktarına ise toplam yüzde 5 sınırı getiriliyor. Sucukta da ölçü değişiyor Sucuk için toplam et proteininin en az yüzde 15 olması gerekiyor. Toplam et proteinindeki kolajen bağ doku proteini oranı en fazla yüzde 20 olacak. Isıl işlem görmüş sucukta ise toplam et proteini için alt sınır yüzde 13, kolajen bağ doku proteini oranı için üst sınır yüzde 25 olarak belirlendi. Pastırmada çemen hariç nem oranı yüzde 50'yi, çemen miktarı yüzde 10'u geçemeyecek. Kavurma ve kıyma kavurmada da nem, tuz ve yağ için ayrı üst sınırlar getiriliyor. Tavuk kıymasında önemli değişiklik Kanatlı kıyma konusunda tüketicinin bilmesi gereken oldukça somut bir hüküm bulunuyor: Kanatlı kıyma ve kanatlı kıymayla hazırlanan kanatlı eti karışımları yalnızca dondurulmuş olarak piyasaya sunulabilecek. Kanatlı köfte ve burgerde yağ oranı en fazla yüzde 15 olacak. Kanatlı dönerinde de yağ yüzde 15'i, tuz yüzde 2'yi aşamayacak; toplam et proteini en az yüzde 14 olacak. Çiğ kanatlı eti ve kanatlı kıyma ambalajlarında ayrıca pişirme sırasında ürünün merkez sıcaklığının en az 72 dereceye ulaşması gerektiğine ilişkin uyarı bulunacak. Sütte de tablo değişiyor Aynı gün yayımlanan ikinci düzenleme süt reyonlarını ilgilendiriyor. İçme sütlerinde daha önce kullanılan farklı ara yağ sınıflandırmaları kaldırılıyor. Yeni sistem tam yağlı, yağlı, yarım yağlı ve yağsız olmak üzere daha belirgin sınıflara dayanacak. Bu sınıflandırmanın dışında yağ sınıfı oluşturulmasına izin verilmeyecek. Ayrıca mevzuattaki “süt bazlı içecek” tanımı kaldırıldı. Bakanlık, piyasadaki ürünlerin zaten çeşnili/aromalı içme sütü veya süt içeren içecek olarak piyasaya sunulduğunu belirtiyor. Aromalı sütte şekere sınır Özellikle çocukların tükettiği aromalı ve çeşnili sütlerde dikkat çekici yeni kriterler bulunuyor. Çeşnili içme sütlerinde toplam çeşni için ilk kez en az yüzde 1 şartı getiriliyor. İçme sütüne ilave edilebilecek şeker en fazla yüzde 5, ürünün toplam şeker oranı ise en fazla yüzde 9,5 olacak. İzin verilen ilave şeker de sınırlandırılıyor. Sakkaroz dışındaki glukoz ve fruktoz şurubu gibi şeker türevlerinin eklenmesine izin verilmeyecek. Aroma verici olarak da yalnızca doğal aroma vericiler kullanılabilecek. Her sütün üzerine “doğal” yazılamayacak Tüketicinin rafta en kolay fark edeceği değişikliklerden biri de “doğal” kelimesi olacak. Yeni kurala göre bu ifade yalnızca tam yağlı ve yağlı içme sütlerinde kullanılabilecek. Üstelik “doğal” denilen süt katkı maddesi, çeşni, aroma verici veya başka ilave bileşen içeremeyecek. Laktozsuz veya laktozu azaltılmış içme sütlerinin üzerinde de “doğal” ifadesi kullanılamayacak. Bugün marketteki bütün ambalajlar değişmeyecek Burada tüketici açısından önemli bir ayrıntı var. Düzenlemeler 16 Eylül'de yayımlanmış olsa da mevcut işletmelerin ürünlerini bir gecede raflardan çekmesi gerekmiyor. Tebliğin yayımlanmasından önce faaliyet gösteren işletmelere 31 Mart 2027'ye kadar uyum süresi tanındı. Daha önce piyasaya arz edilmiş uygun olmayan ürünler de ilgili koşullar çerçevesinde raf ömrünün sonuna kadar piyasada bulunabilecek. Dolayısıyla Önce Memleket'in incelediği düzenlemenin tüketici açısından özeti şu: Dönerin ne tür döner olduğu daha açık yazılacak, bazı dolgu maddeleri sınır dışı kalacak, et ürünlerindeki “yüzde 100” pazarlama ifadeleri kaldırılacak; sütlerde ise yağ sınıfı, şeker, aroma ve “doğal” ifadesi daha sıkı kurallara bağlanacak.