Maltepe'deki Faciada Belediyeye 8 Kritik Soru: Yıkım Kararları ve “Çürük Raporu” İddiası

Maltepe'de iki kişinin hayatını kaybettiği bina çökmesinin ardından, 1989 ve 1990 yıllarına ait yıkım kararları ile binanın 2024-2026 yılları arasında “çürük” olarak değerlendirildiği yönündeki iddialar gündemde. Geçmişten gelen imar dosyası, mevcut belediye yönetiminin hangi bilgilere sahip olduğu sorusunu da beraberinde getirdi. Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen'in görev yaptığı 2024–2026 döneminde bina hakkında hangi işlemlerin gerçekleştirildiği açıklığa kavuşturulmayı bekliyor.

İstanbul'un Maltepe ilçesinde iki kişinin yaşamını yitirdiği bina faciasının ardından, yapının geçmişine ilişkin belediye belgeleri ve olası denetim eksiklikleri tartışılıyor. Önce Memleket'e ulaştırılan tarihî imar dosyasında, yapının 1988 tarihli ruhsatı, mimari projeleri, 1989 ve 1990 yıllarında düzenlenen yapı tatil tutanakları ile belediye encümeni kararları bulunuyor. Belgelerde, ruhsata aykırı kat ilavelerinin dönemin belediye görevlileri tarafından tespit edildiği ve kaçak yapılaşmaya ilişkin yıkım kararları alındığı görülüyor. Ancak bu kararların uygulanıp uygulanmadığı, sonraki yıllarda herhangi bir mahkeme kararıyla durdurulup durdurulmadığı veya yapının sonradan ruhsata bağlanıp bağlanmadığı henüz tam olarak ortaya konulmuş değil. Binaya “Çürük Raporu” Verildiği İddiası Facianın ardından gündeme gelen bir başka konu ise binanın daha önce “çürük” olarak değerlendirildiği yönündeki iddialar. Bu iddialar, yapının güvenliğine ilişkin geçmişte teknik bir inceleme yapılıp yapılmadığı sorusunu gündeme getiriyor. Ancak binaya resmî olarak riskli yapı veya yıkılacak derecede tehlikeli yapı tespiti yapıldığını doğrulayan bir teknik rapor henüz incelenen belgeler arasında bulunmuyor. Bu nedenle iddianın açıklığa kavuşturulması için varsa raporun tarihi, düzenleyen kurum, tespit edilen riskler ve raporun hangi kamu kurumlarına bildirildiği belirlenmeli. Bir yapının halk arasında “çürük” olarak nitelendirilmesi ile 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak tespit edilmesi veya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 39. maddesi kapsamında tehlikeli yapı olduğunun belirlenmesi, hukuken farklı süreçlerdir. Mevcut Belediye Yönetimi Hangi Bilgilere Sahipti? Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen'in göreve başladığı 2024 yılından binanın çöktüğü 2026 yılına kadar geçen dönemde, belediyenin yapıya ilişkin hangi bilgi ve belgelere sahip olduğu önem taşıyor. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 39. maddesi, yıkılacak derecede tehlikeli olduğu tespit edilen yapılar hakkında uygulanacak işlemleri düzenliyor. Bu nedenle belediyenin geçmiş yıkım kararlarından, olası teknik raporlardan ve kendisine ulaşmış olabilecek şikâyetlerden haberdar olup olmadığı araştırılması gereken konular arasında. Geçmişteki bir yıkım kararının bulunması, mevcut belediye yönetiminin otomatik olarak cezai sorumluluğunu doğurmaz. Ancak görev dönemi içerisinde somut bir tehlike bildirimi alınmış ve kanunen gerekli işlemler yapılmamışsa, ilgili görevlilerin sorumluluğu ayrıca değerlendirilebilir. Maltepe Belediyesine 8 Kritik Soru 1. 1989 ve 1990 yıllarındaki yıkım kararları belediye arşivinde mevcut muydu? Geçmişten devralınan imar dosyasında söz konusu kararlar hangi statüde bulunuyordu? 2. Yıkım kararları neden uygulanmadı? Kararlar hukuken yürürlükte miydi? Yıkımı engelleyen bir mahkeme kararı, yeni ruhsat veya başka bir idari işlem var mıydı? 3. Binaya daha önce “çürük” raporu verildiği iddiaları doğru mu? Böyle bir rapor varsa hangi tarihte, kim tarafından ve hangi teknik inceleme sonucunda düzenlendi? 4. Olası risk veya tehlike raporu Maltepe Belediyesine ulaştı mı? Ulaştıysa hangi tarihte kayda alındı, hangi birime gönderildi ve ne işlem yapıldı? 5. 2024–2026 yılları arasında bina hakkında şikâyet veya ihbar yapıldı mı? Belediyeye ulaşan dilekçeler, elektronik başvurular ve diğer bildirimler bulunuyor mu? 6. Belediye ekipleri binada yerinde inceleme gerçekleştirdi mi? Gerçekleştirildiyse inceleme tutanakları ve teknik değerlendirmelerde hangi sonuçlara ulaşıldı? 7. Binanın taşıyıcı sisteminde herhangi bir tehlike tespit edildi mi? Kolon, kiriş, betonarme elemanlar veya yapının genel güvenliği hakkında belediye kayıtlarına giren bir bulgu var mıydı? 8. Belediyeye tehlike bildirimi ulaşmışsa hangi tedbirler alındı? Teknik inceleme, tahliye, güvenlik önlemi veya diğer idari işlemler gerçekleştirildi mi? Gerçekleştirilmediyse gerekçesi neydi? Sorumluluk Yalnızca Geçmişle Sınırlı mı? Binanın ilk ruhsatı ve kaçak katlara ilişkin tutanaklar, Maltepe'nin Kartal Belediyesi bünyesinde bulunduğu döneme ait. Bu nedenle soruşturmanın tarihsel boyutunda, geçmişte alınan encümen kararlarının uygulanması ve belediye arşivinin sonraki dönemlere devri önem taşıyor. Güncel boyutunda ise belediyenin son yıllardaki denetim kayıtları, olası tehlike bildirimleri ve bunlara verilen idari yanıtlar belirleyici olabilir. Sorumluluk değerlendirmesinde her kamu görevlisinin görev dönemi, yetkileri, sahip olduğu bilgiler ve yaptığı ya da yapmadığı işlemler ayrı ayrı ele alınmalı. İki Kişi Hayatını Kaybetti, Sorular Yanıt Bekliyor Maltepe'deki bina faciası, yapı güvenliğinin yanı sıra belediyelerin geçmiş imar kararlarını nasıl takip ettiği sorusunu da gündeme taşıdı. 1989 ve 1990 yıllarında alınan yıkım kararlarının akıbeti ile 2024-2026 yılları arasında binaya “çürük” raporu verildiği iddiasının doğruluğu, açıklığa kavuşturulması gereken iki temel konu olarak öne çıkıyor. Özellikle 2024–2026 dönemine ait şikâyet, denetim ve teknik inceleme kayıtlarının ortaya konulması, mevcut belediye yönetiminin olay öncesinde hangi bilgilere sahip olduğunun anlaşılmasını sağlayacak. Maltepe Belediyesi bu sekiz soruya belgeleriyle yanıt verecek mi?