Yeni Parti Programındaki “Özerklik Şartı” Taahhüdü Tartışma Yarattı

“Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı tam olarak uygulanacak” vaadi dikkat çekti. Türkiye'nin yıllardır çekince koyduğu maddeler yeniden gündeme gelirken, uzmanlar programdaki ifadenin kapsamının netleştirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Özel Haber | Ömer Şahin | İstanbul Özgür Özel liderliğinde kurulan Yeni Parti'nin kamuoyuna açıklanan programında yer alan “Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı tam olarak uygulanacaktır” ifadesi, siyaset gündeminde yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Programın “Demokratik Yönetim Reformu” başlığı altında yer alan “Yerel yönetimler idari ve mali alandan güçlendirilecek, yeni ve demokratik bir merkez-yerel dengesi oluşturulacaktır. Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı tam olarak uygulanacaktır.” cümlesi, Türkiye'nin uzun yıllardır çekince koyduğu Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı hükümlerini yeniden gündeme taşıdı. Söz konusu ifade, yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılmasını savunan çevreler tarafından yerinden yönetim ve demokratikleşme hedefi olarak değerlendirilirken, bazı hukukçular ve güvenlik politikaları üzerine çalışan uzmanlar ise programdaki "tam olarak uygulanacaktır" ifadesinin hangi maddeleri kapsadığının açık biçimde ortaya konulmadığına dikkat çekiyor. Türkiye bazı maddelere çekince koyarak onay verdi Türkiye, Avrupa Konseyi tarafından hazırlanan Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'nı 1988 yılında imzaladı, 1992 yılında ise yürürlüğe koydu. Ancak Türkiye, belgenin bazı hükümlerine çekince koyarak taraf oldu. Söz konusu çekinceler; yerel yönetimlerin bazı yetkileri, merkezi idarenin denetim mekanizması, mali yapı ve uluslararası iş birliklerine ilişkin hükümleri kapsıyor. Bu çekincelerin temel gerekçesi ise Türkiye'nin üniter devlet yapısının korunması, kamu yönetimindeki bütünlük ve milli güvenlik hassasiyetleri olarak gösteriliyor. "Tam uygulanacak" ifadesi hangi değişiklikleri kapsıyor? Programda yer alan “tam olarak uygulanacaktır” ifadesinin, Türkiye'nin bugüne kadar koyduğu çekincelerin kaldırılmasını mı ifade ettiği, yoksa yalnızca yerel yönetimlerin güçlendirilmesine yönelik genel bir reform hedefini mi ortaya koyduğu konusunda ise programda ayrıntılı bir açıklama bulunmuyor. Bu nedenle hukuk ve kamu yönetimi çevrelerinde şu sorular gündeme geliyor: Türkiye'nin Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'na koyduğu çekinceler kaldırılacak mı? Merkezi idarenin belediyeler üzerindeki idari vesayet sistemi değişecek mi? Yerel yönetimlerin mali yetkileri hangi ölçüde artırılacak? Belediyelerin uluslararası kuruluşlarla ilişkilerine yönelik mevcut uygulamalar nasıl şekillenecek? Merkez-yerel dengesi hangi anayasal çerçevede yeniden düzenlenecek? Tartışmaların odağında yerel yönetim reformu var Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı, Türkiye'de uzun yıllardır yalnızca yerel yönetim reformu açısından değil, anayasal yapı, idari sistem ve milli güvenlik bakımından da tartışılan uluslararası belgeler arasında yer alıyor. Bazı hukukçular, Şart'ın çekince konulan hükümlerinin uygulanmasının yerel yönetimlerin idari ve mali kapasitesini güçlendireceğini savunurken, bazı uzmanlar ise bu değişikliklerin kapsamının açık şekilde ortaya konulmaması halinde yeni hukuki ve siyasi tartışmalara neden olabileceğini değerlendiriyor. Program ayrıntı vermiyor Yeni Parti programında Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'nın "tam olarak uygulanacağı" belirtilmesine rağmen, bunun hangi maddeleri kapsadığı, mevcut çekincelerin kaldırılıp kaldırılmayacağı ve bunun Türkiye'nin mevcut idari yapısına nasıl yansıyacağı konusunda ayrıntılı bir yol haritasına yer verilmiyor. Bu nedenle siyaset ve hukuk çevrelerinde gözler, partinin ilerleyen süreçte açıklayacağı ayrıntılı politika belgelerine ve olası yasal düzenleme önerilerine çevrilmiş durumda. Yanıt bekleyen temel soru Programdaki ifadeyle birlikte kamuoyunda en çok tartışılan konu ise şu soru oldu: "Yeni Parti'nin 'Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı tam olarak uygulanacaktır' vaadi, yalnızca yerel yönetimlerin hizmet kapasitesini artırmaya yönelik bir reform hedefi mi, yoksa Türkiye'nin yıllardır çekince koyduğu hükümlerin kaldırılmasını da içeren daha kapsamlı bir idari değişim öngörüyor mu?" Bu sorunun yanıtının, partinin ilerleyen dönemde açıklayacağı ayrıntılı politika belgeleri ve olası yasal düzenleme teklifleriyle netleşmesi bekleniyor.