CHP’li Durmaz’dan tarımda çalışan kadın ve gençlere 10 yıllık prim desteği teklifi

CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz’ın TBMM’ye sunduğu kanun teklifi, kırsalda fiilen tarımsal üretimde çalışan kadınlar ile gençlere 120 ay prim desteği sağlanmasını öngörüyor. Teklife göre ilk üç yıl primlerin tamamının, sonraki üç yıl yüzde 75’inin, son dört yıl ise yüzde 50’sinin Hazine tarafından karşılanması planlanıyor. Teklif henüz yasalaşmadı; TBMM kayıtlarında komisyonda görünüyor.

CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz, kırsalda tarımsal üretime katılan kadın ve gençlerin sosyal güvenlik kapsamını güçlendirmek amacıyla kanun teklifi verdi. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda değişiklik öngören teklif, kırsal yerleşimlerde fiilen tarım yapan kadınlar ile gençlere 10 yıl boyunca kademeli prim desteği sağlanmasını amaçlıyor. TBMM’ye 24 Eylül 2026’da sunulan teklif, 2/3879 esas numarasıyla kayda alındı. Meclis’in güncel kayıtlarında teklifin durumu “komisyonda” olarak yer alıyor. Esas komisyon Plan ve Bütçe Komisyonu; tali komisyonlar ise Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu ile Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu.  Teklifteki düzenlemeye göre destek, prime esas kazancın alt sınırı üzerinden hesaplanacak sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri için uygulanacak. İlk 36 ayda primlerin tamamının Hazine tarafından karşılanması, izleyen 36 ayda desteğin yüzde 75’e, son 48 ayda ise yüzde 50’ye düşürülmesi öngörülüyor. Desteğin kademeli olarak azaltıldığı dönemlerde kalan prim payının sigortalı tarafından ödenmesi gerekecek. Teklif, aile işletmelerinde üretime katılan kadın ve gençlerin yalnızca arazi, hayvan varlığı veya üretici kaydı kendi adlarına olmadığı için kapsam dışında kalmamasını da hedefliyor. Metinde, kayıtların eş, anne, baba ya da aynı hanede yaşayan başka bir aile bireyi adına bulunmasının, kişinin tarımsal faaliyette fiilen çalıştığının tespit edilmesi halinde tek başına engel sayılmaması öngörülüyor. Kişinin kendi adına Çiftçi Kayıt Sistemi kaydının bulunmaması da otomatik dışlama nedeni olmayacak. Fiili üretimin tespitinde Tarım ve Orman Bakanlığı kayıtları, ziraat odaları, kooperatifler, üretici örgütleri ve muhtarlık bilgileri ile gerektiğinde saha incelemelerinden yararlanılması planlanıyor. Böylece özellikle aile işletmelerinde ücretsiz çalışan kadınların sosyal güvenlik sistemine dahil edilebilmesinin önü açılmak isteniyor. Teklifte destekten yararlanma koşulları da belirleniyor. Başvuru sahiplerinin 18 yaşını doldurmuş kadınlar veya 18 yaşını doldurmuş ve 41 yaşından gün almamış gençler olması; başka bir zorunlu sigortalılık kapsamında bulunmaması ve kendi sigortalılığı nedeniyle gelir ya da aylık almaması gerekiyor. Kademeli destek dönemlerinde sigortalının ödemesi gereken kısmı yasal süresi içinde yatırmaması halinde ilgili ay için Hazine katkısından yararlanamaması öngörülüyor. Durmaz, teklif gerekçesinde tarımsal üretimin farklı aşamalarında çalışan kadınların emeğinin çoğu zaman kendi adlarına kayıtlı arazi veya işletme bulunmadığı için görünmez kaldığına dikkat çekiyor. Gençlerin ise düzensiz gelir, yüksek üretim maliyetleri ve prim ödeme güçlüğü nedeniyle tarımdan uzaklaşabildiğini belirtiyor. Teklifin gerekçesinde amaç; kadınların sosyal güvenceye erişimini artırmak, gençlerin kırsalda üretimde kalmasını desteklemek ve kayıt dışı çalışmayı azaltmak olarak açıklanıyor. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için TBMM’de komisyon ve yasama süreçlerinden geçmesi gerekiyor. Bu nedenle 10 yıllık prim desteği şu aşamada yürürlükte olan bir uygulama değil, Meclis’e sunulmuş kanun teklifidir.