Sultanbeyli’de asfalt ihalesinin perde arkası

279 milyonluk asfalt ihalesinde 50 puanlık sistem dikkat çekti: İhaleyi fiyat mı, puanlama mı belirledi?

Ömer Şahin - Önce Memleket - Özel Haber Sultanbeyli Belediyesi'nin 2026 yılındaki en yüksek bedelli yapım işlerinden biri olan “Sultanbeyli Geneli Asfalt Serimi” ihalesinin dokümanları dikkat çekici ayrıntılar içeriyor. 2026/956013 ihale kayıt numaralı işin yaklaşık maliyeti 278 milyon 446 bin 365 TL olarak hesaplandı. 23 Haziran 2026 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ihalede dokümanı 9 firma indirirken 5 firma teklif sundu ve tekliflerin 5'i de geçerli kabul edildi. İhale sonunda sözleşme 208 milyon 975 bin TL bedelle Baldan Asfalt İnşaat Makine Nakliyat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile imzalandı. Yaklaşık maliyet ile sözleşme bedeli arasında 69 milyon 471 bin 365 TL fark bulunuyor. Buna göre sözleşme, yaklaşık maliyetin yaklaşık yüzde 24,95 altında imzalandı. Ancak ihale dosyasında asıl dikkat çeken nokta yalnızca bu rakam değil. EN UCUZ TEKLİF Mİ KAZANDI? İhale dokümanına göre ekonomik açıdan en avantajlı teklif yalnızca teklif fiyatına göre belirlenmedi. Değerlendirmede; teklif fiyatına 50 puan, fiyat dışı unsurlara ise 50 puan ayrıldı. Başka bir ifadeyle ihaleyi kimin kazanacağını belirleyen toplam 100 puanın yarısı doğrudan fiyat dışı unsurlardan oluştu. Fiyat dışı unsurların 49 puanlık bölümünde, firmaların belirli asfalt ve yol yapım kalemlerine verdikleri fiyatların toplam teklif içindeki oranlarının idarenin belirlediği oran aralıklarında kalıp kalmadığı değerlendirildi. Kalan 1 puan ise asfalt plenti üzerinden verildi. Bu sistemin kamu ihale mevzuatında karşılığı bulunuyor. Dolayısıyla fiyat dışı unsur uygulanmış olması tek başına hukuka aykırılık anlamına gelmiyor. Ancak 50 puanın ihale sonucundaki ağırlığı çok önemli bir soruyu gündeme getiriyor: Baldan Asfalt en düşük toplam fiyatı verdiği için mi kazandı, yoksa fiyat dışı unsurlardan aldığı puan sayesinde mi birinci oldu? Bu sorunun kesin cevabı için beş geçerli teklifin toplam bedellerinin ve firmalara verilen fiyat dışı unsur puanlarının kamuoyuna açıklanması önem taşıyor. TEK BİR ASFALT KALEMİNE 28,4 PUAN İhale dokümanında fiyat dışı unsur puanlarının dağılımı incelendiğinde dikkat çekici başka bir ayrıntı ortaya çıkıyor. İş kapsamında 45 bin ton Tip-I asfalt betonu aşınma tabakası bulunuyor. Bu iş kaleminin teklif içerisindeki oranına tek başına 28,40 puan ayrılmış. Diğer bir ifadeyle toplam 100 puanlık değerlendirmenin 28,4 puanı tek bir iş kalemindeki fiyat dağılımından gelebiliyor. Bu nedenle beş firmanın özellikle bu kaleme hangi birim fiyatları verdiğinin karşılaştırılması, ihale sonucunun nasıl oluştuğunu anlamak açısından kritik önem taşıyor. 278 MİLYONLUK YAKLAŞIK MALİYET NASIL HESAPLANDI? Cevap bekleyen ikinci önemli konu ise 278 milyon 446 bin 365 TL'lik yaklaşık maliyet. Kamu ihale mevzuatı gereğince yaklaşık maliyetin ihale öncesinde idare tarafından hesaplanması ve hesaplamanın dayanaklarının oluşturulması gerekiyor. Bu nedenle kamuoyu açısından şu sorular önem kazanıyor: Belediye asfaltın ton fiyatını hangi rayiç ve piyasa verileriyle hesapladı? 45 bin tonluk ana asfalt kaleminde yaklaşık maliyette kullanılan ton fiyatı neydi? Baldan Asfalt aynı kaleme kaç TL teklif etti? Diğer dört firma hangi fiyatları verdi? Yaklaşık maliyet hesap cetveli ile firmaların birim fiyat teklif cetvellerinin karşılaştırılması bu soruların cevabını ortaya çıkarabilir. 208,9 MİLYON TL NİHAİ MALİYET OLMAYABİLİR İhalenin kamuoyuna açıklanan sözleşme bedeli 208 milyon 975 bin TL. Ancak sözleşme dokümanındaki önemli bir hüküm nedeniyle belediyenin iş sonunda ödeyeceği toplam rakamın 208,9 milyon TL ile sınırlı kalacağı söylenemez. Çünkü sözleşmede fiyat farkı hesaplanacağı açıkça düzenleniyor. İşin süresi 530 gün ve sözleşme dönemi 20 Temmuz 2026'dan 31 Aralık 2027'ye kadar uzanıyor. Fiyat farkı hesabındaki ağırlıkların önemli bölümünü de petrol ve akaryakıt girdileri oluşturuyor. Bu nedenle yaklaşık bir buçuk yıllık uygulama döneminde oluşacak fiyat hareketleri, hakedişlerle birlikte kamuya yansıyacak nihai maliyeti değiştirebilir. Bu nedenle ihalenin yalnızca başlangıçtaki sözleşme bedelinin değil, 2026 ve 2027 boyunca yapılan hakedişlerin ve ödenen fiyat farklarının da izlenmesi gerekiyor. 160 TONLUK ASFALT PLENTİNE 1 PUAN İhale dokümanında saatte en az 160 ton üretim kapasitesine sahip asfalt plenti için de 1 fiyat dışı unsur puanı öngörüldü. Bu düzenleme, ihaleye katılmak için mutlak bir yeterlik şartı olarak değil puanlama kriteri olarak oluşturuldu. Burada da kazanan Baldan Asfalt'ın bu 1 puanı alıp almadığı, aldıysa hangi asfalt plentini gösterdiği; tesisin kapasite raporu, mülkiyet durumu ve sunulan belgelerin neler olduğu açıklığa kavuşturulması gereken konular arasında. 278 MİLYONLUK İŞTE MALİ YETERLİK KRİTERİ NEDEN KONULMADI? İhale dokümanında dikkat çeken bir başka konu ise ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin bilanço ve iş hacmi kriterlerinin öngörülmemiş olması. Bunun tek başına ihaleyi hukuka aykırı hale getirdiğini söylemek mümkün değil. Ancak yaklaşık 278,4 milyon TL maliyetli ve 530 gün sürecek bir yapım işinde idarenin neden ayrıca ekonomik ve mali yeterlik kriteri belirlemediği açıklanmaya muhtaç bir tercih olarak duruyor. Mesleki ve teknik yeterlik açısından ise isteklilerden teklif bedellerinin en az yüzde 50'sine karşılık gelen iş deneyimi istenmiş durumda. 5 ADET 2023 MODEL KAMYONET ŞARTI NEDEN? Sözleşme tasarısındaki makine ve ekipman düzenlemeleri de ayrıca dikkat çekiyor. Dokümanda iş programına göre bulundurulması öngörülen araçlar arasında 5 adet en az 2023 model kamyonet şartı bulunuyor. Asfalt serimi gibi büyük ölçekli bir yapım işinde belirli araçların model yılının neden özellikle 2023 ve üzeri olarak belirlendiğinin teknik gerekçesinin açıklanması gerekiyor. Buradaki temel hukuki soru, bu koşulun işin niteliği açısından gerekli ve ölçülü olup olmadığı ve rekabeti etkileyip etkilemediği. BAŞKAN ALİ TOMBAŞ'A KAMUOYU ADINA SORUYORUZ Sultanbeyli Belediye Başkanı Ali Tombaş ve belediye yönetiminin kamuoyunu aydınlatması gereken temel nokta ihalenin bedelinden çok sonucun nasıl oluştuğu. Beş geçerli teklifin tamamı kaç liraydı? Baldan Asfalt beş firma arasında en düşük teklifi veren şirket miydi? Firmalar fiyat puanından ve 50 puanlık fiyat dışı unsur değerlendirmesinden ayrı ayrı kaç puan aldı? 49 puanlık fiyat dağılımı aralıkları hangi teknik ve ekonomik gerekçelerle belirlendi? Baldan Asfalt 160 ton/saat kapasiteli asfalt plenti için verilen 1 puanı aldı mı? 278 milyon 446 bin TL'lik yaklaşık maliyetin poz poz hesabında hangi rayiçler kullanıldı? Ve iş tamamlandığında 208 milyon 975 bin TL'lik sözleşmeye ne kadar fiyat farkı ve varsa iş artışı eklenecek? Önce Memleket olarak ihalenin hakedişlerini, fiyat farklarını, gerçekleşen asfalt miktarlarını ve sözleşmenin 31 Aralık 2027'ye kadar ulaşacağı nihai maliyeti takip edeceğiz.