Türk öğrencilerden Alzheimer hastaları için dikkat çeken buluş: Kokuları kullanan akıllı kolye

Ondokuz Mayıs Üniversitesi öğrencileri Emir Alapala ve Dilara Türkeş'in Alzheimer hastaları için geliştirdiği ReminiScent adlı akıllı kolye, 2026 James Dyson Ödülü'nün Türkiye kazananı oldu. Cihaz, hastanın tanıdığı kokuları belirli aralıklarla yayarak bilişsel işlevleri desteklemeyi amaçlıyor.

Bir koku insanı yıllar önce yaşadığı bir ana götürebilir mi? İki üniversite öğrencisinin geliştirdiği teknoloji tam da koku ile hafıza arasındaki bu güçlü ilişkiden yola çıkıyor. Ondokuz Mayıs Üniversitesinden Emir Alapala ve Dilara Türkeş'in Alzheimer hastalarına yönelik geliştirdiği ReminiScent, 2026 James Dyson Ödülü'nde Türkiye Ulusal Kazananı seçildi. Kolye hastanın tanıdığı kokuları yayıyor ReminiScent sıradan bir takip kolyesi değil. Giyilebilir cihazda ultrasonik atomizasyon teknolojisi kullanılıyor. Hastanın geçmişinden tanıdığı veya sevdiği kokular, gün içerisinde belirli zamanlarda mikro dozlar halinde çevreye veriliyor. Projenin temel amacı, koku duyusu ile hafıza arasındaki bağlantıdan yararlanarak Alzheimer hastalarının bilişsel işlevlerini desteklemek. Fikrin ortaya çıkış hikâyesi de dikkat çekici. Proje ekibi, aile içerisindeki deneyimlerde bazı kokuların geçmişteki anıları yeniden çağrıştırdığını gözlemledi. Bu deneyim daha sonra giyilebilir bir teknoloji fikrine dönüştü. Kaybolma durumuna karşı da düşünülmüş Kolye yalnızca koku teknolojisi üzerine kurulmadı. Cihazın üzerinde kullanıcının kan grubu ile acil durumda ulaşılabilecek yakınının iletişim bilgileri de bulunuyor. Böylece Alzheimer hastasının kaybolması veya beklenmedik bir durum yaşaması halinde çevredeki kişilerin ailesine ulaşabilmesine yardımcı olunması amaçlanıyor. Geliştiriciler bir sonraki aşamada sisteme otonom konum takibi eklemeyi, cihazı daha kompakt hale getirmeyi ve gerekli medikal sertifikasyon süreçlerini tamamlamayı hedefliyor. 5 bin sterlinlik ödül Türkiye birinciliği ReminiScent'e 5 bin sterlinlik ödül de getirdi. Proje şimdi uluslararası aşamada yoluna devam edecek. Türkiye'den seçilen üç çalışma, uluslararası yarışmada 30 bin sterlinlik ödül için değerlendirmeye alınacak. Burada önemli bir ayrım bulunuyor: ReminiScent, Alzheimer'ı tedavi ettiği kanıtlanmış bir tıbbi cihaz olarak tanıtılmıyor. Projenin açıklanan amacı bilişsel işlevlerin desteklenmesi ve hastaların günlük yaşam güvenliğine katkı sağlanması.