Türkiye'nin Ay aracı hazır: 3,5 tonluk araç ilk büyük sınava gidiyor

Türkiye'nin ilk Ay görevi için geliştirilen uzay aracında üretim aşaması tamamlandı. Yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranına sahip yaklaşık 3,5 tonluk araç şimdi uzayın ve fırlatmanın zorlu koşullarını taklit eden testlere girecek. Hedef, 2027'nin ilk aylarında Ay yolculuğunu başlatmak.

Önce Memleket – Bilim Teknoloji Türkiye'nin yıllardır üzerinde çalıştığı Ay yolculuğunda artık proje çizimlerinden ve parça üretiminden tamamlanmış uzay aracının test edilmesi aşamasına geçiliyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın 14 Eylül'de açıkladığı son duruma göre Türkiye'nin ilk Ay görevi için geliştirilen uzay aracının üretim, montaj ve entegrasyon işlemleri tamamlandı. Yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki araç, sistem seviyesindeki çevresel testlerin gerçekleştirilmesi amacıyla TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'ne gönderildi. Ay'a gitmeden önce Dünya'da “uzay sınavı” Aracın tamamlanması, hemen fırlatılacağı anlamına gelmiyor. Önünde kritik bir test dönemi bulunuyor. Uzay aracı TUSAŞ'ta; fırlatma sırasında maruz kalabileceği mekanik yüklerden uzaydaki sıcaklık ve vakum şartlarına kadar farklı koşullarda sınanacak. Isıl vakum testleri ile uzay ortamı taklit edilecek. Yapısal testlerde aracın fırlatma koşullarına dayanımı ölçülecek. Elektromanyetik uyumluluk testlerinde ise araç üzerindeki farklı elektronik sistemlerin birbirini olumsuz etkilemeden çalışıp çalışmadığı kontrol edilecek. Başka bir ifadeyle, Türkiye'nin Ay aracı Ay'a gitmeden önce Dünya'da uzay koşullarına sokulacak. Yerlilik oranı yüzde 80'in üzerinde Projenin dikkat çeken noktalarından biri aracın yerlilik oranı. Açıklanan bilgiye göre yaklaşık 3,5 tonluk uzay aracında yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranına ulaşıldı. Türkiye'nin İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinde edindiği uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç, ısıl kontrol ve yörünge operasyonu gibi teknolojik birikimler Ay aracında da kullanıldı. Projede TÜBİTAK UZAY ve DeltaV'nin yanı sıra yerli teknoloji şirketleri ve girişimler görev aldı. Ay'a yolculuk yaklaşık iki ay sürecek Planlanan takvim işlerse uzay aracının 2027'nin ilk aylarında fırlatılması hedefleniyor. Fırlatmanın ardından Ay'a doğrudan birkaç günlük bir rota yerine yaklaşık iki aylık bir yolculuk öngörülüyor. Araç Ay'a ulaştığında yüzeyden yaklaşık 100 kilometre yükseklikteki kutupsal dairesel yörüngeye yerleşecek. Burada en az üç ay bilimsel çalışma yapılması planlanıyor. Aracın ve sistemlerin performansına göre görev süresi 1,5 yıla kadar uzatılabilecek. Ay'da ne araştıracak? Görev yalnızca “Ay'a ulaşmak” için yapılmayacak. Türk bilim insanları tarafından geliştirilen ekipmanlarla Ay çevresinde bir dizi bilimsel ölçüm gerçekleştirilecek. Program kapsamında Güneş rüzgârlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, Ay'daki suyun oluşum mekanizmaları, manyetik alanlar, yüzeyin ısıl özellikleri ve radyasyon ortamı araştırılacak. Görevin bir başka kritik teknolojisi ise Türkiye'de geliştirilen Hibrit İtki Sistemi olacak. Bu sistemin hem yörünge manevralarında hem de görevin son aşamasında aracın Ay yüzeyine yönlendirilmesinde kullanılması planlanıyor. Türkiye 9'uncu ülke olmayı hedefliyor Programın stratejik hedefi de oldukça iddialı. Bakan Kacır'ın verdiği bilgiye göre bugüne kadar sekiz ülke Ay görevi gerçekleştirdi. Türkiye, program başarıyla tamamlanırsa Ay görevi gerçekleştiren dokuzuncu ülke olmayı hedefliyor. Türkiye ayrıca 1 Eylül'de Artemis Anlaşmaları'na katıldı. Anlaşmalar, Ay ve diğer gök cisimlerinin barışçıl amaçlarla araştırılmasında uluslararası iş birliğine ilişkin ilkeleri içeriyor. Şimdi gözler TUSAŞ'taki testlerde olacak. Çünkü Ay yolculuğunun takvimini belirleyecek en kritik aşamalardan biri, tamamlanan aracın bu testlerden başarıyla çıkması.