oncememleket @ gmail.com

Maltepe İstanbul’un Anadolu yakasında bulunan 50 kilometre kare üzerine kurulu, 515 bin nüfusa sahip bir ilçedir. Kuzeyinde Sancaktepe, doğusunda Kartal, batısında ise Kadıköy ilçeleri bulunurken, güneyinde Marmara Denizi’ne sınır, yaklaşık iki buçuk km. kıyı şeridi bulunmaktadır. Bu kıyı şeridinin biraz açıklarında İstanbul’un Adalar ilçesi yer almaktadır. 1991 senesinde yapılan ara seçimlerle Kartal’dan ayrılmış ve ilçe statüsü kazanmıştır. Tarihsel geçmişine baktığımızda daha çok bir tatil beldesi niteliğine sahip ilçe, plajları ve ormanlarıyla tatilcilerin gözdesi konumunda küçük bir kasabaydı. Biz bu yazımızda Maltepe’nin en eski eğitim kurumlarından biri olan ve Şayeste Kadın İlkokulu olarak kurulan, günümüzde ise Maltepe İlçe Halk Eğitim Merkezi olarak kullanılan, ilçenin en eski eğitim kurumunu sizlere tanıtmaya çalışacağız.

İlk kurulduğu yıllarda ilkokul olarak hizmete açılmıştır. İlkokulken adını Şayeste Kadı Efendi’den almıştır. Şayeste Hanım, Osmanlı Devleti’nin 31. Padişahı Abdülmecid’in 7.eşidir. 1912 yılında vefatının ardından, Maltepe’de yapılan bu ilkokula adı verilmiştir. Uzun yıllar ilkokul olarak hizmet veren bu tarihi yapı, daha sonra Maltepe Pratik Kız Sanat Okulu olarak eğitim ve öğretime devam etmiştir. 1980-1989 yılları arasında kız meslek lisesi olarak faaliyet göstermiştir ancak bu tarihten (1989) 1994 yılına kadar herhangi bir amaçla kullanılmamış, sonrasında ise halen faaliyet sürdürmekte olan Maltepe Halk Eğitim Merkezi olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Bina, 1912 yılında yapıldığından dönemin özelliklerini yansıtmaktadır. Cumhuriyet’in öncesinde yapılmış olmasıyla ve Cumhuriyet döneminde tekrar farklı amaçlarda kullanılmasından dolayı iki dönemin dönemsel niteliklerini taşımaktadır.  Bina, kâgir mektep özelliği göstermektedir.  Binanın dış görünüşü, Osmanlı mektep tarzı tipine uymaktadır. Mimarisine uygun olarak binanın pencereleri, dikey şeklindedir. Merdivenleri çok dar olması binanın, Şayeste Hanım için bir konak olarak planlandığı (çünkü bu tarihte Şayeste Kadın 4. eşliğe kadar yükselmiştir.) vefatıyla birlikte okula dönüştürüldüğü iddialarını güçlendirmektedir.

Okula giriş, ön bahçeden sağlanır. Ön bahçede bir Atatürk Kaidesi ve yaşlı bir fıstık çam ağacı vardır. Bina koruma altına alınmış tarihi bir eserdir. Geçmişten günümüze eğitim amacıyla kullanılan bina halen Halk Eğitim Merkezi olarak kullanılmakta, vatandaşlara dünyanın gereksediği bilgi ve mesleki becerileri kazandırmayı amaçlamaktadır. Burada elli üç kursiyer; yirmi yedi öğretmen vardır. Girişte bir pano üzerinde okulun tarihçesine kaynak oluşturabilecek eski bir fotoğraf ve tanıtım yazısı bulunmaktadır. Geçmişte örgün eğitim olarak hizmete başlayan okul, günümüzde yaygın eğitim kurumu olarak hizmet vermektedir.

Maltepe’nin bu tarihi yapısı ve çevresinde kalan birkaç ahşap yapı, ilçenin geçmişine dönük bize ipuçları vermektedir. Tarihi eser bakımından yoksul bir ilçe olarak yorumlayabileceğimiz Maltepe’nin, ayakta kalan nadir tarihi eserlerinden olan Halk Eğitim Merkezi’nin kültür ve tabiat varlıklarının koruma kanunu kapsamında koruma altına alınmış olması, geleceğimize ilçe adına bırakılacak en değerli miraslardan sayılabilir.